Commissie Buizingen: Eindelijk lessen trekken

Op donderdag 10 februari keurde de Kamer het eindrapport van de Bijzondere Commissie "Buizingen" goed. Deze bijzondere commissie was belast met het onderzoek naar het veiligheidsbeleid van de NMBS groep sinds 1980. Dat onderzoek kwam er naar aanleiding van het tragische treinongeval in Buizingen vorig jaar. Door de vervroegde verkiezingen werden de werkzaamheden een tijdlang onderbroken. Desondanks heeft de commissie sterk werk afgeleverd met 109 aanbevelingen. Stefaan Van Hecke zetelde in de eerste commissie. Hieronder vindt u zijn toespraak. U kan deze ook bekijken op de website van de Kamer. (Klik op "Stefaan VAN HECKE" in linkerkolom). Het volledige verslag kan u hier nalezen.

Eindelijk lessen trekken

Voorzitter, Collega’s,

De treinramp in Buizingen heeft het land vorig jaar diep geschokt. Er vielen achttien doden te betreuren en vele tientallen gewonden. Tientallen families rouwen nog steeds, worstelen elke dag met hun verdriet. Hoe was dit mogelijk? Kon dit niet voorkomen worden? Is er iemand schuldig aan dit tragische ongeluk? Deze pijn en vertwijfeling treft de nabestaanden zeer zwaar.

De commissie vertrok van de vraag: “Waarom werden bepaalde keuzes gemaakt.” Een beleid werd gevoerd, veranderd, bijgestuurd, verlaten, heringevoerd, opnieuw veranderd. De invoering van veiligheidssystemen was een processie van Echternach, of misschien nog erger.

Eindelijk worden er vandaag lessen getrokken.

Want het verschrikkelijke treinongeval van Buizingen was helaas niet de eerste in zijn soort. Bijna dertig jaar geleden al, in 1982, was er een zwaar ongeval in Aalter. Er vielen vijf doden en 21 gewonden. En ja, toen al sprak men over lessen trekken en investeren in spoorveiligheid. Toch hebben we vastgesteld dat tussen 1987 en 1999 er haast niet geïnvesteerd werd in de veiligheid van onze spoorwegen.

Tien jaar geleden was er het zwaar ongeval in Pécrot. Ook toen was het land diep geschokt. Ook toen werd er gezegd dat dit nooit meer mocht gebeuren. Ook toen werd er gezocht naar verantwoordelijken en verklaringen.

De lessen zijn getrokken. Mogen we nu eindelijk hopen dat ze uitgevoerd zullen worden?

De NMBS is voor, door en van de mensen

De commissie heeft haar werk gedaan. Maar dat ging niet altijd even gemakkelijk. Wij wilden vorig jaar veel verder gaan in de definitie van de opdracht van deze commissie. Wij wilden bovendien ook een volwaardige onderzoekscommissie. Door de verkiezingen lag het werk van de commissie plots stil. De heropstart gebeurde moeizaam. In het najaar 2010 bleek bovendien dat de experten een tijd niet betaald werden voor hun werk. Het heeft met andere woorden vele voeten in de aarde gehad eer de commissie eindelijk grondig aan de slag kon.

Maar ze heeft haar werk gedaan: 109 aanbevelingen die bijna unaniem gedragen worden. Aanbevelingen die de veiligheid van onze spoorwegen zullen verhogen, die er hopelijk voor zullen zorgen dat dergelijke ramp nooit meer kan gebeuren.

Laten we nu dus eindelijk die lessen trekken. De NMBS mag nooit zomaar een bedrijf zijn dat treinen doet rijden waar toevallig mensen in zitten. De NMBS is een vervoersmaatschappij die een essentieel onderdeel is van onze samenleving en onze economie: zij zorgt er voor dat dagelijks tienduizenden mensen naar hun werk gaan, hun vrienden opzoeken, hun familie weerzien. De NMBS moet er zijn voor, door en van de reizigers. Zij moeten de absolute bekommernis van de directie zijn: hun veiligheid en hun stipte en comfortabele mogelijkheden om van de ene plaats naar de andere te reizen.

Het trof me dan ook diep toen ik vorige week las dat de NMBS een “inhumane houding” aanneemt en de excuses van de directie niet meer dan een formaliteit blijken te zijn. Kan het dat de directie wel excuses aanbiedt voor een jaar stilzwijgen, maar niet voor het ongeval en de doden? Kan het dat vragen van zwaar getroffen nabestaanden over wat er nu precies gebeurd is, niet beantwoord worden omdat “het onderzoek nog loopt”? Kan het dat de angst voor eventuele juridische gevolgen en het steekspel tussen verzekeringsmaatschappijen, elke menselijkheid, elk klein teken van begrip, elk signaal van medeleven onmogelijk maakt?

Aanbevelingen zijn ijkpunt voor alle verantwoordelijken

Het rapport van de commissie moet een ijkpunt worden in het veiligheidsbeleid van de NMBS groep. Deze 109 aanbevelingen zijn vanaf nu een referentiepunt voor de bevoegde minister en de CEO’s van de NMBS groep. Dit rapport wordt de veiligheidsbijbel voor het management.Het is daarom zeer goed dat een van de aanbevelingen spreekt over de structuur van dat management zelf. De opsplitsing van de oude NMBS in drie entiteiten heeft haar gevolgen gehad. Het werden drie locomotieven die niet altijd in dezelfde richting reden. En niet alleen als het over het veiligheidsbeleid ging. Groen! en Ecolo zijn dan ook zeer tevreden dat aanbeveling 4.11 een evaluatie van die drieledige structuur vraagt.

Maar ook  voor het parlement wordt een belangrijke rol weggelegd. Beheersovereenkomsten worden momenteel afgesloten zonder inspraak van het parlement. De Commissie Infrastructuur kan zo amper ten gronde debatteren over het toekomstige beleid van de NMBS. Het heeft niet veel zin om elke week vragen te stellen over stationnetjes en treinvertragingen overal ten lande. Het is de strategie en het beleid van de NMBS groep zelf dat we zouden moeten kunnen bediscussiëren. Aanbevelingen 4.13 en 4.15 helpen ons daarbij. Het eerste vraagt dat de beheersovereenkomsten beter gebruikt moeten worden om van spoorveiligheid een prioriteit te maken. Het tweede geeft deze Kamer de opdracht om “in dialoog te treden met de NMBS Groep en de minister over de voorbereiding van deze beheerscontracten”. Die dialoog kunnen we wettelijk vastleggen. Collega Balcaen en ikzelf hebben reeds eerder een wetsvoorstel ingediend om beheerscontracten in het parlement te bespreken. Ik hoop dat we dit snel kunnen bespreken en goedkeuren.

Uitvoering aanbevelingen nauwgezet opvolgen

Laten we dus eindelijk lessen trekken. Als straks dit rapport goedgekeurd wordt, begint het werk pas. Het wordt uitkijken naar de engagementen die de volgende regering zal nemen om de noodzakelijke investeringen mogelijk te maken.We zullen ook zeer kritisch de beleidsbrieven van de toekomstige bevoegde ministers bestuderen. Welke prioriteit zullen zij geven aan de uitvoering van dit rapport?

We zullen nauwgezet de stappen volgen die de CEO’s van de NMBS groep nemen. Hoe actief zullen zij zijn in de omzetting van deze 109 aanbevelingen?

Maar collega’s, ik ben op mijn hoede. De onderzoekscommissie Fiscale Fraude had 108 aanbevelingen. Op enkele parlementaire initiatieven na, is er bitter weinig gebeurd om deze uit te voeren. Het kan nog erger. Toen we in de Atomiumgroep onderhandelden over de hervorming van Justitie, waren we eigenlijk bezig met de uitvoering van enkele aanbevelingen van de onderzoekscommissie Dutroux! En die zijn intussen 15 jaar oud. Groen! en Ecolo zullen niet dulden dat dit rapport dezelfde weg opgaat.

Veiligheid is prioritair

De groenen zijn altijd een grote voorstander geweest van een goed uitgebouwd en comfortabel openbaar vervoer. De Belgische spoorwegen leiden tot vele discussies, omdat ze zo essentieel zijn in het leven en het werk van vele burgers. Vertragingen, dienstverlening, vervallen stations of net architecturale pareltjes… het beroert de geesten van velen.

Laten we niet in een schijntegenstelling vervallen waarbij veiligheid tegenover stiptheid geplaatst wordt. Maar laten we wel een duidelijke rangorde afspreken en een duidelijk boodschap geven aan de CEO’s van de NMBS groep: veiligheid eerst.

Tags: 

Werk: