Vrije Tribune

Strafrechtketen in zijn geheel versterken

Onze steden, wijken en straten moeten voor iedereen veilig en aangenaam zijn, elke dag opnieuw. Helaas is dat niet overal het geval. In onze hoofdstad loopt een en ander zwaar fout. Een tijdelijke en gerichte nultolerantie in bepaalde wijken voor bepaalde misdrijven, kan het verslechterde klimaat verbeteren. Al is nultolerantie niet het wondermiddel waar iedereen op hoopt. Enkel een globale aanpak van alle schakels in de “strafrechtketen” garandeert een blijvend resultaat. Elke onderdeel van de ketting moet versterkt worden, anders breekt ze op de zwakste schakel. Dat is intussen gebeurd.

Die ketting kan je herstellen door de verschillende schakels te versterken: preventie, de werking van de politiediensten, de opvolging door justitie, de uitvoering van de straffen en de reïntegratie in de maatschappij van veroordeelden.

Preventie

Preventie is en blijft de eerste schakel. Het beleid moet zorgen voor een arbeidsmarkt die niet discrimineert, investeren in aangepast onderwijs, het woonbeleid verbetert en de publieke ruimte beter beheert. Maar preventie alleen zal niet volstaan.

Politie

Politietussenkomst is vaak nodig. Ook die heeft een belangrijke preventieve taak. Investeren in wijkagenten en basispolitiezorg kan straatcriminaliteit, en dus veel wrevel, vermijden. Dat deze eerstelijns-agenten in bepaalde buurten niet meer zouden kunnen werken, kan en mag nooit aanvaard worden.
Onvermijdelijk zal de politie ook als ordehandhaver moeten optreden. Zorg dus voor een goed opgeleid en gemotiveerd korps dat de wijken kent. Met een sterke leiding die er voor zorgt dat de politie-agenten in alle wijken blijven gaan. De eerste slachtoffers van criminaliteit zijn immers de buren. Dat zijn vaak mensen die sociaal minder sterk staan en niet de financiële middelen hebben om te verhuizen naar een “betere” wijk of naar de Brusselse Rand.

Naast nabijheid is ook de eenvormigheid in het Brusselse politiebeleid belangrijk. De versnippering in politiezones lijkt nefast voor een goede werking. En de achterstand in de broodnodige aanwervingen moet weggewerkt worden. Al zal een eengemaakte politiezone op zich niet volstaan.

Achterliggende criminaliteit aanpakken

Drugstrafiek, illegale autohandel, verboden wapenhandel, prostitutie en mensenhandel… verdragen geen pottenkijkers. Daarom willen sommige criminele bazen de politie uit hun wijk houden. Hier keihard tegen optreden is niet alleen een taak voor de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken, maar ook voor de ministers bevoegd voor fiscale controles, economische inspectie, sociale inspectie,… Als er kalashnikovs opduiken in de Anspachlaan, is het duidelijk dat de regering de wapeninvoer resoluut aan banden moet leggen. De hele federale regering is verantwoordelijk, want enkel politieoptreden zal niet volstaan.

Geen misdaad mag ongestraft blijven

Nultolerantie kan, als het geldt voor bepaalde misdrijven en beperkt in de tijd. Wapenbezit, car- en homejackings, steaming en andere misdrijven moeten zeer streng en snel aangepakt worden. In samenspraak met het parket kunnen bepaalde misdrijven prioriteit krijgen, omdat zij het samenleven verstoren. Maar waakzaamheid is geboden. Nultolerantie is ook een containerbegrip dat gemakkelijk misbruikt wordt. Sommige steden hangen al vol met bewakingscamera’s. Zo wordt preventie omgebogen tot argwaan en wordt elke burger een potentiële misdadiger. Gerichte nultolerantie alleen zal niet volstaan.

Justitie

Al te vaak worden criminelen opgepakt, maar niet vervolgd. Wie enkele uren na zijn arrestatie weer vrij op straat loopt om opnieuw dezelfde misdrijven te plegen, waant zich straffeloos. Dit is onaanvaardbaar. De regering moet eindelijk werk maken van de broodnodige en grondige hervorming van Justitie. Zelf werken we mee aan het Atomium-overleg dat het gerecht moet hervormen. Justitieminister De Clerck (CD&V) moet de meerderheidspartijen nu maar eens op een lijn krijgen. Vlot klinkende, maar onwerkbare ideeën als “night courts” zijn dan niet nodig. Ze brengen de rechten van de verdediging in gevaar en werken enkel in Amerikaanse TV-series. Het is nu of nooit voor de justitiehervorming, maar opnieuw, enkel een goed geoliede justitie zal niet volstaan.

Strafuitvoering

Daarna is er de strafuitvoering. Ook die loopt al jaren mank. Gevangenisstraffen tot 3 jaar worden nauwelijks uitgevoerd. De overbevolking in de gevangenissen is een enorm probleem dat je niet kan oplossen door steeds meer gevangenissen te bouwen. Nu reeds zijn er meer dan 1.000 geïnterneerden die niet in onze gevangenissen thuishoren, maar een psychiatrische behandeling nodig hebben. Hier wordt echter niets aan gedaan. Al zal ook strafuitvoering alleen niet volstaan.

Re-integratie

De laatste stap moet zorgen voor een juiste strafbepaling en een efficiënte re-integratie van veroordeelden. Dat bereik je met een individueel detentieplan voor elke gedetineerde. Reeds jaren is dit wettelijk voorzien, maar het wordt in slechts vijf (!) van de 34 gevangenissen toegepast. En dan nog als proefproject! Als we willen vermijden dat mensen hervallen in de misdaad, moeten ze “gewapend” met vaardigheden een nieuwe plaats in de maatschappij kunnen opnemen. Maar laten we niet naïef zijn, ook goede re-integratieprojecten alleen zullen niet volstaan.

Enkel de hele ketting volstaat

Simpele oplossingen op complexe problemen zijn er niet. Hopelijk is er nu bij alle beleidsmakers op elk niveau een sense of urgency. Want Brussel is een mooie stad waar het fijn leven is. Brussel verdient beter, niet alleen als de hoofdstad van ons land, maar ook als hoofdstad van Europa. Collega’s politici, laten we samen de hele ketting herstellen.