Strafrechter mag niet interneren bij verstek

De Brugse strafrechter veroordeelde onlangs een man tot internering, bij verstek. En dat lijkt in strijd met de nieuwe interneringswet. Minister van Justitie Geens laat de zaak onderzoeken.

De 23-jarige Steven V. uit Blankenberge en zijn even zwakbegaafde vader Rudolf V. werden midden vorige maand veroordeeld voor belaging van hun buurmeisje. De rechter volgde over de hele lijn het openbaar ministerie. De vader kreeg een gevangenisstraf: met een IQ van 71 zou hij in staat zijn om zijn gedrag te controleren. De zoon, die een IQ heeft van 63, werd ontoerekeningsvatbaar bevonden en geïnterneerd. Zoals vaker het geval is, beval de rechter zijn onmiddellijke opsluiting. Opvallend: het vonnis werd bij verstek uitgesproken, omdat van de verdediging niemand kwam ​opdagen.

'Dat is erg vreemd', zegt Stefaan Van Hecke (Groen), 'want de nieuwe interneringswet van 5 mei 2014 (die in oktober vorig jaar in werking trad, red.) bepaalt dat rechters alleen over verzoeken tot internering kunnen beslissen als de betrokkene wordt bijgestaan of vertegenwoordigd door een advocaat. Ofwel is de rechter in de fout gegaan, ofwel laat het wetsartikel wel erg veel ruimte.'

Van Hecke liet er geen gras over groeien en stelde een vraag aan minister van Justitie Koen Geens (CD&V). Die bevestigt formeel dat een rechtbank niemand kan interneren bij verstek. 'Mijn kabinet heeft meteen contact opgenomen met de procureur-generaal van Gent', zegt Geens. 'Het openbaar ministerie ziet toe op de wettelijkheid van vonnissen. De afdelingsprocureur van Brugge heeft de Orde van Advocaten gevraagd om een advocaat aan te stellen.'

Steven V. is op dit moment niet opgesloten, laat de minister nog weten. De uitspraak kan nog overruled worden, want iedereen die bij verstek veroordeeld wordt, kan bezwaar of 'verzet' aantekenen. Het proces neemt dan een doorstart. 'Inmiddels is er een advocaat aangeduid', verklaart de Brugse parketwoordvoerster Céline D'havé. 'Als de betrokkene geen verzet aantekent binnen de termijn - die morgen (vandaag, red.) afloopt - gaan we als parket in beroep. We doen er alles aan om de procedurefout zo snel mogelijk te herstellen.'

's Lands bekendste 'interneringsmagistraat' Henri Heimans, ex-voorzitter van de Gentse Kamer tot Bescherming van de Maatschappij, neemt het op voor de strafrechter. 'De nieuwe wet verplicht bijstand van of vertegenwoordiging door een advocaat: wie ontoerekeningsvatbaar is, kan zichzelf niet verdedigen. Maar een vonnis bij verstek biedt wel de mogelijkheid op verdediging. Voor de raadkamer en de kamer van inbeschuldigingstelling kan het wel, alleen voor de correctionele rechtbank bestaat er discussie over. Wat mij betreft gaat het om een lacune in de wet.'

Dat de minister snel actie ondernomen heeft, vindt Heimans een goeie zaak, al 'had het parket wel wat proactiever kunnen optreden'. 'Mensen met een mentale beperking begrijpen meestal niets van een dagvaarding. Misschien hadden de magistraten wat meer moeite moeten doen om de vader en de zoon uit te leggen wat een proces inhoudt en wanneer ze verwacht werden.'

(Uit De Standaard van 1 februari 2017)

Werk: